სიახლეები

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიამ, ქართულმა სამეცნიერო საზოგადოებამ და, განსაკუთრებით, მევენახეობისა და მეღვინეობის დარგმა დიდი დანაკლისი განიცადა — გარდაიცვალა ქართული მევენახეობის სამეცნიერო სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, მევენახეობისა და მეღვინეობის საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილი წევრი, ღვაწლმოსილი მეცნიერი და პედაგოგი ნოდარ ჩხარტიშვილი.

ბატონი ნოდარის გარდაცვალებით ქართულმა მეცნიერებამ დაკარგა პიროვნება, რომელმაც თავისი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი ცხოვრება ქართული ვაზის, მევენახეობისა და მეღვინეობის განვითარებას, ეროვნული გენეტიკური რესურსების დაცვასა და მომავალი თაობების აღზრდას მიუძღვნა. იგი სამუდამოდ დარჩება ქართული ვაზის ერთგულ მესაიდუმლედ და ქომაგად.

ნოდარ ჩხარტიშვილი დაიბადა 1930 წლის 17 სექტემბერს ოზურგეთის რაიონის სოფელ ჯუმათში. 1948 წელს დაამთავრა ჯუმათის საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომელიც 1954 წელს დაამთავრა. 1957 წელს მუშაობა დაიწყო ქედის რაიონში უბნის აგრონომად. იმავე წელს ჩაირიცხა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრის ასპირანტურაში. 1959 წელს წარმატებით დაიცვა დისერტაცია და სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი მიენიჭა.

აკადემიკოსი ნოდარ ჩხარტიშვილი იმ ქართული სამეცნიერო სკოლის ღირსეული წარმომადგენელი და გამგრძელებელი იყო, რომლის საფუძვლების ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი შეიტანეს აკადემიკოსებმა და პროფესორებმა სოლომონ ჩოლოყაშვილმა, ნიკოლოზ ქანთარიამ და მაქსიმე რამიშვილმა.

1973–1974 წლებში იგი მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ მუშაობდა სამეცნიერო დარგში, 1974 წელს კი დღევანდელი აგრარული უნივერსიტეტის მევენახეობის კათედრის გამგედ აირჩიეს. იყო დოცენტი და პროფესორი. 1975 წლიდან სამ ათეულ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს.

მისი ხელმძღვანელობითა და უშუალო მონაწილეობით გამოყვანილ იქნა ვაზისა და ხეხილოვანი კულტურების 50-ზე მეტი ახალი სელექციური ჯიში, გამოვლინდა სამრეწველო ვაზის 30-ზე მეტი ჯიშის გაუმჯობესებული კლონი და დაინერგა ნერგების წარმოების, ვენახებისა და ხეხილის ბაღების გაშენებისა და მოვლის ახალი ტექნოლოგიები.

განსაკუთრებული იყო მისი ღვაწლი ქართული ვაზის გენოფონდის დაცვისა და საერთაშორისო მასშტაბით წარმოჩენის საქმეში. მისი თაოსნობითა და მცენარეთა გენოფონდის დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის — „იპგრის“ მხარდაჭერით, ვაშლიჯვრის ექსპერიმენტულ ბაზაზე 400-ზე მეტი ქართული ვაზის ჯიში იქნა თავმოყრილი. ქართული ვაზის 150 ჯიში გაშენდა იტალიის საერთაშორისო კოლექციაში, 200-ზე მეტი კი საერთაშორისო კატალოგში დარეგისტრირდა.

ნოდარ ჩხარტიშვილის ხელმძღვანელობითა და უშუალო მონაწილეობით დამუშავდა „საქართველოს კანონი ვაზისა და ღვინის შესახებ“, რომელიც 1998 წელს იქნა მიღებული. მისი საქმიანობა უკავშირდება დარგის განვითარების გრძელვადიანი კონცეფციის შემუშავებას, ყურძნისა და ხილის გადამუშავების უსაფრთხო ტექნოლოგიების განვითარებასა და ადგილწარმოშობის ქართული ღვინოების წარმოების სამართლებრივი საფუძვლების განსაზღვრას.

მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის ერთ-ერთი გამორჩეული შედეგია წიგნი „ვაზი და ადამიანი“, რომელიც 2004 წელს მილანის უნივერსიტეტში გამოიცა. ნაშრომში წარმოდგენილია საქართველო, როგორც კულტურული ვაზის ფორმათა წარმოშობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კერა, დახასიათებული და ილუსტრირებულია ქართული ვაზის 150 ენდემური ჯიში. წიგნის იტალიურ და ინგლისურ ენებზე გამოცემამ ქართული მევენახეობის სამეცნიერო მემკვიდრეობის საერთაშორისო პოპულარიზაციას შეუწყო ხელი. 2011 წელს ნოდარ ჩხარტიშვილსა და მის თანაავტორს მევენახეობისა და მეღვინეობის საერთაშორისო ორგანიზაციის პრემია მიენიჭათ.

მისი სახელი დაკავშირებულია აგრეთვე ჯიღაურას მრავალწლოვანი კულტურების ბაზის შექმნის იდეასთან. 2000 წელს შემუშავებული დარგის განვითარების კონცეფციის საფუძველზე, ბიძინა ივანიშვილის ხელშეწყობითა და თანადგომით, საგურამოს მიდამოებში სანერგე მეურნეობის შექმნას ჩაეყარა საფუძველი. დღეს ჯიღაურას მრავალწლოვანი კულტურების ბაზა საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის შემადგენლობაშია და ქვეყნის აგრარული მეცნიერებისათვის მნიშვნელოვან სამეცნიერო რესურსს წარმოადგენს.

აკადემიკოსი ნოდარ ჩხარტიშვილი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ახალგაზრდა სამეცნიერო კადრების მომზადებას. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 30-ზე მეტი საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია. 2007–2020 წლებში იგი იაკობ გოგებაშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და ამავე უნივერსიტეტის აგრონომიული და სასურსათო ტექნოლოგიის სამეცნიერო ხარისხის მიმნიჭებელი საკვალიფიკაციო საბჭოს წევრი იყო.

მრავალწლიანი სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის ბატონი ნოდარი არაერთი ჯილდოთი აღინიშნა. 2014 წელს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ მას საქართველოს ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო — „წმინდა გიორგის ოქროს ორდენი“ გადასცა. 2025 წელს იგი თბილისის საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს.

აკადემიკოს ნოდარ ჩხარტიშვილის ცხოვრება ქართული მეცნიერებისა და ეროვნული საქმისადმი ერთგული მსახურების ნათელი მაგალითია. მან ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა ქართული ვაზის გენეტიკური მრავალფეროვნების დაცვაში, მევენახეობის სამეცნიერო საფუძვლების განვითარებასა და ახალგაზრდა სპეციალისტების აღზრდაში.

მისი სამეცნიერო მემკვიდრეობა დარჩება ქართულ მეცნიერებაში, მის ნაშრომებში, განხორციელებულ პროექტებსა და აღზრდილ თაობებში. ბატონი ნოდარის სახელი კვლავაც გაახსენებს მომავალ თაობებს, რომ ქართული ვაზის დაცვა მხოლოდ სამეცნიერო საქმიანობა კი არა, ეროვნული ისტორიისა და კულტურის შენარჩუნების საქმეცაა.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია ღრმა პატივისცემით იხრის ქედს აკადემიკოს ნოდარ ჩხარტიშვილის ნათელი ხსოვნის წინაშე და თანაუგრძნობს მის ოჯახს, ახლობლებს, კოლეგებს, აღზრდილებსა და მთელ სამეცნიერო საზოგადოებას.

ბატონი ნოდარის სახელი და ღვაწლი დარჩება ქართული ვაზის ისტორიაში, ხოლო მის მიერ დატოვებული სამეცნიერო მემკვიდრეობა მომავალ თაობებს გაუკვალავს გზას ქართული მევენახეობის განვითარებისა და ეროვნული გენეტიკური რესურსების დაცვის საქმეში.

ნათელი და მარადიული იყოს აკადემიკოს ნოდარ ჩხარტიშვილის ხსოვნა!

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია

„საქართველოს ეროვნული ხის შერჩევის“ კომისიის სხდომა

2026 წლის 21 ოქტომბერს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში გაიმართა „საქართველოს ეროვნული ხის შერჩევის“ კომისიის სხდომა.

სხდომას ესწრებოდნენ: საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე გიორგი წკრიალაშვილი; სამინისტროს ტყის პოლიტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი კარლო ამირგულაშვილი და მისი მოადგილე პაპუნა კაპანაძე; კომისიის წევრები და მოწვეული სტუმრები. სხდომაში მონაწილეობდა აგრეთვე „საქართველოს ეროვნული ხის შერჩევის“ კომისიის წევრი, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე.

სხდომა მისასალმებელი სიტყვით გახსნა კარლო ამირგულაშვილმა, რომელმაც ვრცლად ისაუბრა კომისიის მიერ გაწეულ მუშაობაზე, მის ძირითად მიზნებსა და ამოცანებზე. მან ხაზი გაუსვა ეროვნული ხის შერჩევის პროცესის მნიშვნელობას და კომისიის საქმიანობის ფარგლებში განხორციელებული სამუშაოების შედეგები მიმოიხილა.

შემდგომ პაპუნა კაპანაძემ დამსწრე საზოგადოებას გააცნო ხის სახეობების შერჩევის კრიტერიუმები და შერჩევის პროცესის პირველადი შედეგები. მოხსენების ფარგლებში ყურადღება გამახვილდა იმ პრინციპებსა და გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად უდევს ეროვნული ხის კანდიდატი სახეობების შეფასებასა და შერჩევას.

სხდომაზე გაიმართა საქმიანი დისკუსია. კომისიის წევრებმა განიხილეს წარმოდგენილი ინფორმაცია, გამოთქვეს მოსაზრებები და შეიმუშავეს შესაბამისი წინადადებები, რომლებიც ხელს შეუწყობს შერჩევის პროცესის შემდგომ ეტაპებზე მუშაობის წარმართვას.

სხდომის დასასრულს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ, გიორგი წკრიალაშვილმა, მადლობა გადაუხადა კომისიის წევრებს აქტიური მონაწილეობისა და ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის. შეხვედრაზე ასევე დაიგეგმა კომისიის მუშაობის შემდგომი ეტაპები.

„საქართველოს ეროვნული ხის შერჩევის“ პროცესი მიზნად ისახავს ეროვნული მნიშვნელობის მქონე ხის სახეობის გამოვლენას, რაც ხელს შეუწყობს საქართველოს ტყეების, ხე-მცენარეთა მრავალფეროვნებისა და ბუნებრივი მემკვიდრეობის მიმართ საზოგადოებრივი ინტერესის გაძლიერებას.

  ქართველი ხალხის ყოფასა და კულტურაში პურს განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. იგი არა მხოლოდ ყოველდღიური საკვები, არამედ სიცოცხლის, კურთხევის, შრომისა და კეთილდღეობის სიმბოლოცაა. პურის კულტურასთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული ქართული ხორბლის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია, მემკვიდრეობით მიღებული სამეურნეო გამოცდილება და პურის ცხობის ტრადიციები. სწორედ ამ კულტურული მემკვიდრეობის წარმოჩენას, დაცვასა და პოპულარიზაციას ემსახურება პურის ფესტივალი, რომელიც 2018 წლიდან ყოველ შემოდგომაზე თბილისში, საქართველოს ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში, იმართება.

2026 წლის 17–18 ოქტომბერს გამართულმა ფესტივალმა კვლავ გააერთიანა ქართული ხორბლის, ფქვილისა და პურის მწარმოებლები, დარგის სპეციალისტები, მეწარმეები და ქართული პურის კულტურით დაინტერესებული საზოგადოება. ღონისძიება მრავალფეროვანი პროგრამით წარიმართა და დამთვალიერებლებს შესაძლებლობა მისცა, გაცნობოდნენ პურის წარმოებასთან დაკავშირებულ ტრადიციებს, ქართულ ენდემურ ხორბალსა და მისგან დამზადებული პროდუქციის თავისებურებებს.

ფესტივალის პროგრამა მოიცავდა საგანმანათლებლო და პრაქტიკულ აქტივობებს. სტუმრებს შეეძლოთ დასწრებოდნენ ლექციას თემაზე „პურის ტრადიციები და ენდემური ხორბალი“, შეხვედროდნენ დარგის სპეციალისტებს და დასწრებოდნენ თონეში პურის ცხობისა და მესხური ხაჭაპურის მომზადების მასტერკლასებს. ამგვარი ღონისძიებები ხელს უწყობს ტრადიციული ცოდნისა და პრაქტიკული გამოცდილების გაზიარებას, ქართული პურის მრავალფეროვნების წარმოჩენასა და მომავალი თაობის დაინტერესებას ეროვნული კულინარიული მემკვიდრეობით.

       ფესტივალის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება ქართული ხორბლის ადგილობრივი სახეობებისა და მათგან მიღებული პროდუქციის წარმოჩენა იყო. დამთვალიერებლებს შესაძლებლობა ჰქონდათ დაეგემოვნებინათ და შეეძინათ ქართული ენდემური ხორბლის სახეობების, მათ შორის დიკის, მახასა და ასლის, მარცვლისგან ტრადიციული მეთოდებით გამომცხვარი პური. წარმოდგენილი იყო აგრეთვე ნატურალური მეღვინეობის პროდუქტები, ყველი და სხვადასხვა ხელნაკეთი ნივთი.

ფესტივალის ფარგლებში ქართული ხორბლისგან დამზადებული ნაწარმი წარმოადგინეს სხვადასხვა კომპანიამ, ორგანიზაციამ და კერძო მეწარმემ. სტუმრებს შეეძლოთ ადგილობრივი ხორბლისგან წარმოებული ფქვილისა და პურის შეძენაც. ღონისძიებაში მონაწილეობდნენ შპს „ლომთგორას“, ნატახტარის დედათა მონასტრისა და გაერთიანება „ქართული ხორბლის“ წარმომადგენლები. წარმოდგენილი იყო აგრეთვე გაერთიანება „იფქლი დიღომის“, „თემი“-სა და „ამმარი“-ს პროდუქცია, ასევე კერძო მეწარმეების — „ჟან-ჟაკის პურის“, „Maris Puri“-სა და „ივანურის“ — ნაწარმი და სხვა პროდუქცია.  

 განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია, რომ 2026 წელს პურის ფესტივალმა საერთაშორისო კონკურსზე Acanthus Prize-ის ოქროს ჯილდო მოიპოვა ნომინაციაში „საზოგადოებრივი ჩართულობა, განათლება და ცნობიერების ამაღლება“. 

ეს აღიარება ხაზს უსვამს ფესტივალის საგანმანათლებლო და საზოგადოებრივ მნიშვნელობას, აგრეთვე მის როლს ქართული პურის კულტურისა და მასთან დაკავშირებული ტრადიციების პოპულარიზაციაში.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ფესტივალს სტუმრობდნენ საქართველოს პურის მრეწველთა კავშირის თავმჯდომარე, აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი მალხაზ დოლიძე; აკადემიის კადრების ინსპექტორი ეკატერინე მიგრიაული; აგრეთვე აკადემიის საინფორმაციო ცენტრის ხელმძღვანელი ქეთევან ჭიპაშვილი და წამყვანი სპეციალისტი მარიამ მოსაშვილი.

პურის ფესტივალი ქართული კულტურული და აგრარული მემკვიდრეობის წარმოჩენის მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა. იგი აერთიანებს ტრადიციას, ცოდნასა და თანამედროვე სამეწარმეო საქმიანობას, ხელს უწყობს ქართული ხორბლისა და მისგან დამზადებული პროდუქციის პოპულარიზაციას და საზოგადოებას კიდევ ერთხელ შეახსენებს პურის განსაკუთრებულ ადგილს ქვეყნის ისტორიასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია —

თელავში მეცნიერების რეგიონულ ფესტივალზე

 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიამ მონაწილეობა მიიღო თელავში გამართულ მეცნიერების რეგიონული ფესტივალის დასკვნით ღონისძიებაში, რომელიც იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვევით, 2026 წლის 15 ოქტომბერს, თელავის ისტორიული მუზეუმის ტერიტორიაზე გაიმართა. 

ფესტივალში მონაწილეობდნენ სსიპ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, კოლეჯების — „აისისა“ და „პრესტიჟის“, სკოლების, სხვა სასწავლო და სამეცნიერო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, აგრეთვე ადგილობრივი მეწარმეები.

ღონისძიებას ესწრებოდნენ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრი გივი მიქანაძე, მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონია, კახეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებული პლატონ კალმახელიძე, უნივერსიტეტების რექტორები, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლები და სხვა მოწვეული სტუმრები.

საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მხარდაჭერით გამართული მეცნიერების რეგიონული ფესტივალის მიზანია რეგიონებში სამეცნიერო და ინოვაციური საქმიანობის ხელშეწყობა, ახალგაზრდებში კვლევითი ინტერესის გაღვივება, სამეცნიერო პოტენციალის წარმოჩენა და სამეცნიერო-კვლევით ორგანიზაციებსა და ბიზნესსექტორს შორის თანამშრომლობის გაძლიერება.

ფესტივალის მასპინძელმა ორგანიზაციამ — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა — წარმოადგინა სხვადასხვა ფაკულტეტის საქმიანობა. ფესტივალის ფარგლებში უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლები და მეცნიერები დაჯილდოვდნენ.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ფესტივალის მუშაობაში მონაწილეობდნენ აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილე, აკადემიკოსი ანატოლი გიორგაძე და აკადემიური დეპარტამენტის უფროსი, აკადემიკოსი მარინე ბარვენაშვილი.

აკადემიის პავილიონში წარმოდგენილი იყო მისი სამეცნიერო და ინტელექტუალური საქმიანობის ამსახველი მასალები: წიგნები, რეკომენდაციები, საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო კონფერენციების შრომათა კრებულები, წლიური ანგარიშები და სხვა პუბლიკაციები.

აკადემიის პავილიონს ეწვივნენ საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრი გივი მიქანაძე, მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონია, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები — ჯაბა სამუშია და ვახტანგ თაქთაქიძე, იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი შალვა ჭკადუა და სამეცნიერო მიმართულებით რექტორის მოადგილე ნუნუ გელდიაშვილი. პავილიონით დაინტერესდნენ აგრეთვე თელავის ისტორიული მუზეუმის თანამშრომლები,  აგრარული დარგის სპეციალიტები, სტუდენტები.

სტუმრებმა აკადემიკოსებს არაერთი შეკითხვა დაუსვეს, რომლებსაც ანატოლი გიორგაძემ და მარინე ბარვენაშვილმა ამომწურავი პასუხები გასცეს. განსაკუთრებული ინტერესი გამოიწვია ქართული ხორბლის ენდემური სახეობებისა და ადგილობრივი ჯიშების შესახებ წარმოდგენილმა სამეცნიერო ნაშრომებმა. დაინტერესებულ სტუმრებს ამ მიმართულებით აკადემიის საქმიანობისა და წარმოდგენილი მასალების შესახებ ამომწურავი ინფორმაცია აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ მიაწოდა.

   ღრმა მწუხარებით ვემშვიდობებით გამოჩენილ ქართველ მეცნიერს, ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორს, პროფესორს, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსს, მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სახელმძღვანელოს ავტორს, ღირსეულ პედაგოგსა და საზოგადო მოღვაწეს — ბატონ ომარ ქეშელაშვილს, რომლის მრავალწლიანი ნაყოფიერი საქმიანობა მნიშვნელოვანი და განუყოფელი ნაწილია ქართული აგრარულ-ეკონომიკური მეცნიერების განვითარების ისტორიისა.

         ომარ ქეშელაშვილი დაიბადა 1941 წლის 14 აგვისტოს, მკვლევართა ოჯახში. მეცნიერებისადმი ერთგულება მისთვის ოჯახური ტრადიციის ბუნებრივი გაგრძელება იყო: მამა ქართული აგრობიოლოგიური მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და თვალსაჩინო წარმომადგენელი გახლდათ, დედა კი — ნიადაგმცოდნე მეცნიერი. ამ გარემომ განსაზღვრა მისი პროფესიული არჩევანი და საფუძველი ჩაუყარა იმ მრავალმხრივ სამეცნიერო მოღვაწეობას, რომელმაც შემდგომში ფართო აღიარება მოიპოვა.

         1963 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის ფაკულტეტი. განსაკუთრებული ნიჭითა და მიზანდასახულობით გამორჩეულმა ახალგაზრდა მკვლევარმა 1968 წელს დაიცვა ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1978 წელს — ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. მისი სადოქტორო ნაშრომი, რომელიც მიწათმოქმედების ქიმიზაციის ეკონომიკური შეფასების საკითხებს ეძღვნებოდა, მაღალი მეცნიერული ღირებულებითა და ინოვაციური მიდგომებით გამოირჩეოდა. მასში საინფორმაციო ტექნოლოგიების შესაძლებლობების გამოყენებამ საფუძველი დაუდო ახალ მიმართულებას აგრარულ-ეკონომიკურ კვლევებში.

         ბატონი ომარის სამეცნიერო დამსახურება სათანადოდ იქნა აღიარებული: 1994 წელს იგი აირჩიეს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, 1995 წელს კი — აკადემიის ნამდვილ წევრად, აკადემიკოსად. იგი ასევე იყო ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და საქართველოს ეკონომიკის, ბიზნესისა და ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი.

         მისი პროფესიული ცხოვრების დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის, ორგანიზაციისა და მართვის საკითხების კვლევას, სამეცნიერო დაწესებულებების განვითარებასა და ახალი თაობის სპეციალისტთა აღზრდას მიეძღვნა. 1966 წლიდან იგი მოღვაწეობდა სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც თანმიმდევრულად გაიარა პროფესიული და სამეცნიერო ზრდის ყველა ძირითადი ეტაპი — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლიდან სექტორისა და განყოფილების ხელმძღვანელობამდე, შემდეგ კი დირექტორის მოადგილეობამდე.

        1988 წლიდან მისი საქმიანობა გაგრძელდა საქართველოს აგროსამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 2006 წელს იგი ინსტიტუტის დირექტორად დაინიშნა, 2007 წლიდან კი ხელმძღვანელობდა ახლად დაფუძნებულ აგრარული ეკონომიკის ინსტიტუტს. შემდგომ წლებში იგი იყო ამ ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე და სამეცნიერო ხელმძღვანელი. მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით განხორციელებულმა კვლევებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქვეყნის აგრარული სექტორის ეკონომიკური პრობლემების შესწავლასა და მათი გადაჭრის მეცნიერული საფუძვლების შემუშავებაში.

        განსაკუთრებული ადგილი ეკავა მის საგანმანათლებლო და საზოგადოებრივ მოღვაწეობასაც. 1991–2011 წლებში ბატონი ომარი ხელმძღვანელობდა მის მიერ დაფუძნებულ საქართველოს ბიზნესის უნივერსიტეტს, ხოლო 2011 წლიდან — მის ბაზაზე შექმნილ ეკონომიკისა და ბიზნესის ინსტიტუტს. იგი არა მხოლოდ ხელმძღვანელი და ორგანიზატორი, არამედ ცოდნის გაზიარებაზე, პროფესიულ განვითარებასა და მეცნიერულ აზროვნებაზე ორიენტირებული პედაგოგი იყო. 2008 წლიდან იგი ასევე თავმჯდომარეობდა საერთაშორისო რეფერირებადი სამეცნიერო-მეთოდოლოგიური და პრაქტიკული ჟურნალის — „აგრარულ-ეკონომიკური მეცნიერება და ტექნოლოგიები“ — სარედაქციო-სამეცნიერო საბჭოს და იყო მისი მთავარი რედაქტორი.

        აკადემიკოს ომარ ქეშელაშვილის სამეცნიერო მემკვიდრეობა მრავალმხრივი და შინაარსობრივად მნიშვნელოვანი იყო. მან ფუნდამენტური კვლევებით საფუძველი ჩაუყარა ახალ მიმართულებებს ქართულ აგრარულ-ეკონომიკურ მეცნიერებაში. პირველმა შეიმუშავა სპეციალური კომპიუტერული პროგრამა და მეთოდიკა, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი გახდა სოფლის მეურნეობაში მინერალური სასუქების, ჰერბიციდებისა და მცენარეთა დაცვის საშუალებების გამოყენების ეკონომიკური ეფექტიანობის შეფასება საქართველოს რეგიონული თავისებურებების გათვალისწინებით.

       მისი კვლევების მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო მცენარეთა მავნე ორგანიზმების წინააღმდეგ ბრძოლის ეკონომიკური მიზანშეწონილობის ზღვრების დადგენა. მან საფუძველი ჩაუყარა ფერმერულ მეურნეობებში სამეურნეო რისკების მართვის პრობლემების მეცნიერულ შესწავლას და განსაზღვრა რისკის გამართლების ეკონომიკური ზღვრები და უკუგების ოპტიმალური დონეები.

       განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა მის წვლილს საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო სპეციალიზაციის ზონალური სქემის შემუშავებაში. მისი კვლევების საფუძველზე, 2009 წელს ქვეყნის ტერიტორია აგროსამრეწველო და კვების მრეწველობის სპეციალიზაციის მიხედვით დაიყო 13 ზონად და 8 ქვეზონად. ეს ნაშრომი ქვეყნის აგრარული სექტორის განვითარების, რეგიონული თავისებურებების გათვალისწინებისა და შემდგომი სამეცნიერო კვლევებისთვის მნიშვნელოვან საფუძვლად იქცა.

      ბატონი ომარის ხელმძღვანელობით, თანაავტორობითა და რედაქტორობით შეიქმნა არაერთი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომი. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია „რეკომენდაციები საქართველოს სოფლის მეურნეობის გაძღოლის სისტემების შესახებ“ და 15 ტიპური საწარმოსთვის მომზადებული სოფლის მეურნეობის გაძღოლის სისტემების რეკომენდაციები, რომელთა შექმნისთვისაც მას სახელმწიფო პრემია მიენიჭა. მისი კოორდინაციით მომზადდა აგრეთვე 15 რაიონის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამა.

       აკადემიკოსი ომარ ქეშელაშვილი იყო მრავალი ორიგინალური მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოს ავტორი. მის ნაშრომებს შორისაა „ბიზნესის ორგანიზაცია“, „ფერმერული მეურნეობის მენეჯმენტი“, ოთხტომეული „საქართველოს აგრარული სექტორის ეკონომიკური ზრდის სტრატეგიული სისტემა“ და „ბიზნეს-გეგმის შედგენის თეორია და პრაქტიკა“. ეს გამოცემები ასახავს მისი ინტერესების ფართო სპექტრს და მისწრაფებას, მეცნიერული ცოდნა პრაქტიკული საქმიანობისთვისაც გამოეყენებინა.

       მისი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მოღვაწეობა არაერთი ჯილდოთი და აღიარებით აღინიშნა. მათ შორის იყო საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის პირველი ხარისხის პრემია, საკავშირო სამეცნიერო-ეკონომიკური საზოგადოების კონკურსის მესამე ხარისხის პრემია, საზოგადოება „ცოდნის“ მედალი, ღირსების ორდენი და საპატიო წოდება — „წლის საუკეთესო მეცნიერი ეკონომიკის დარგში“. მიღებული აქვს აგრეთვე საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს საპატიო სიგელი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი საგანმანათლებლო მოღვაწეობისთვის.

        ომარ ქეშელაშვილის ცხოვრება მეცნიერების, ცოდნისა და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობის სამსახურის ნათელი მაგალითი იყო. იგი იმ მეცნიერთა თაობას ეკუთვნოდა, რომელთათვისაც კვლევა მხოლოდ პროფესიული საქმიანობა კი არა, ქვეყნის განვითარების საქმეში შეტანილი წვლილი და მომავალი თაობების წინაშე პასუხისმგებლობაც გახლდათ. მისმა ნაშრომებმა, სამეცნიერო ინიციატივებმა, საგანმანათლებლო საქმიანობამ და ორგანიზატორულმა ნიჭმა მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა ქართულ აგრარულ-ეკონომიკურ მეცნიერებაში.

       მისი სახელი და სამეცნიერო მემკვიდრეობა დარჩება კოლეგების, მოწაფეების, თანამოაზრეებისა და იმ ადამიანების ხსოვნაში, რომელთაც მასთან თანამშრომლობისა და მისგან ცოდნის მიღების შესაძლებლობა ჰქონდათ. მის მიერ გაწეული შრომა კვლავაც ემსახურება ქართული აგრარული მეცნიერებისა და ეკონომიკური აზროვნების განვითარებას.

       ღრმა მწუხარებით ვუსამძიმრებთ მის ოჯახს, ახლობლებს, კოლეგებს, აღზრდილებს და სამეცნიერო საზოგადოებას ამ მძიმე დანაკარგს.

       ნათელი და მარადიული იყოს აკადემიკოს ომარ ქეშელაშვილის ხსოვნა!

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში მეტყევის დღე აღინიშნა

      გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა 9 ოქტომბერს მეტყევეებს პროფესიული დღე მიულოცა და ტყის დაცვისა და მდგრადი მართვის საქმეში მათი ყოველდღიური შრომისა და პროფესიული საქმიანობის მნიშვნელობაზე ისაუბრა.

       „საქართველოში სატყეო რეფორმა 2013 წლიდან მიმდინარეობს და მისი მთავარი მიზანი საქართველოს ტყეების მდგრადი მართვა, აღდგენა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებაა. მეამაყება, რომ თქვენთან ერთად საფუძველი ჩავუყარეთ უპრეცედენტო და ყოვლისმომცველ ცვლილებებს, რომელთა მსგავსი საქართველოს ისტორიაში არ ყოფილა. ეს არის საქმე არა მხოლოდ ტყის, არამედ ჩვენი საზოგადოების და ქვეყნის მომავლისთვის. ამ მიზნის მიღწევა შეუძლებელია იმ ადამიანების გარეშე, რომლებიც ყოველდღიურად ზრუნავენ საქართველოს ტყეებზე - ტყის მცველების, მეტყევეების, სპეციალისტებისა და მეცნიერების. მოხარული ვარ, რომ ამ განსაკუთრებულ დღეს შესაძლებლობა მაქვს, დავაჯილდოვო ტყის სფეროში დასაქმებული ადამიანები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი პროფესიული წვლილი შეიტანეს ჩვენი ქვეყნის სატყეო სფეროს განვითარებაში.

თქვენი სახით ტყეს საიმედო პატრონი ჰყავს, ხოლო თქვენ, სამინისტროს სახით, ღირსეული პარტნიორი და ქომაგი“, - აღნიშნა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა დავით სონღულაშვილმა.

      წლების განმავლობაში ტყის სექტორში წარმატებული საქმიანობისთვის, ეროვნული სატყეო სააგენტოს, დაცული ტერიტორიების სააგენტოს, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტისა და აჭარის ა/რ სატყეო სააგენტოს წარმომადგენლებს სამკერდე ნიშნები და ფულადი ჯილდოები გადაეცათ. ღონისძიებაზე ასევე დაჯილდოვდნენ სატყეო დარგში მოღვაწე სამეცნიერო და აკადემიური წრეების წარმომადგენლები.

        ტყის დაცვისა და სატყეო სექტორის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის,  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან დამსახურებული მეტყევის წოდება მიენიჭა აკადემიკოს გიორგი გაგოშიძეს. საპატიო მეტყევის სამკერდე ნიშნით დაჯილდოვდა აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე.

      10 ოქტომბერს საქართველოში მეტყევის პროფესიული დღე აღინიშნება. მეტყევეები ქვეყნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ბუნებრივ სიმდიდრეს — ტყეს — იცავენ, რაც ამ პროფესიის განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობასა და მნიშვნელობას განაპირობებს.

მეტყევის პროფესიის პოპულარიზაციისა და სატყეო დარგის მნიშვნელობის ხაზგასმის მიზნით, საქართველოში მეტყევის პროფესიული დღე 1999 წლიდან აღინიშნება. მიმდინარე წლის 9 ოქტომბერს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სხდომათა დარბაზში, აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით, მეტყევის დღისადმი მიძღვნილი თემატური სხდომა გაიმართა.

სხდომას ესწრებოდნენ აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების წევრები: განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ლაშა დოლიძე; აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, ვ. გულისაშვილის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, სატყეო საქმის დოქტორი გიორგი ქავთარაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი ზვიად ტიგინაშვილი; აგრეთვე, ამავე ფაკულტეტის IV კურსის სტუდენტები.

სხდომა გახსნა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მან დამსწრე საზოგადოებას მოკლედ მიმართა და მეტყევის პროფესიული დღე მიულოცა. შემდეგ სიტყვა გადასცა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებებისა და ქიმიური ტექნოლოგიების ფაკულტეტის ასოცირებულ პროფესორს, სოფლის მეურნეობის დოქტორ ზვიად ტიგინაშვილს, რომელმაც წარმოადგინა მოხსენება თემაზე: „ქართული მუხის ტყის ტიპოლოგიური მრავალფეროვნება შიდა ქართლის რეგიონში“.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ ტყის ტიპოლოგიური შესწავლა აუცილებელია ტყის ეკოსისტემის სრულყოფილად შესაფასებლად. ერთი და იმავე დომინანტი სახეობით — მოცემულ შემთხვევაში, ქართული მუხით — წარმოდგენილი ტყეები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ერთმანეთისგან სახეობრივი შემადგენლობით, კორომის სტრუქტურითა და სიხშირით, ქვეტყის განვითარებით, ბალახოვანი საფარის შემადგენლობით, ნიადაგური პირობებით, ტაქსაციური მაჩვენებლებითა და სხვა მახასიათებლებით.

ამ განსხვავებების გამოვლენა საშუალებას იძლევა, უფრო ზუსტად შეფასდეს ტყის ეკოლოგიური თავისებურებები და განისაზღვროს, თუ როგორ მოქმედებს კონკრეტული ადგილსამყოფელის პირობები მუხნარების ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე.

კვლევის ფარგლებში საველე მასალა შეგროვდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის ექვს სატყეო უბანში: ალის, ცედანის, ჩორჩანის, ხაშურის, ზღუდერისა და სურამის სატყეო უბნებში. შესწავლილი იქნა 11 სანიმუშო ფართობი. მათი აღწერისას გათვალისწინებული იყო რელიეფი, ფერდობის დახრილობა და ექსპოზიცია, ზღვის დონიდან სიმაღლე, ნიადაგური პირობები, კორომის შემადგენლობა და სტრუქტურა, ქვეტყე, ცოცხალი საფარი და ძირითადი ტაქსაციური მაჩვენებლები.

მიღებული მასალების საფუძველზე მუხნარების ტიპები სამ ძირითად ეკოლოგიურ ჯგუფად დაჯგუფდა: ქსეროფილურ, ჰემიქსეროფილურ და მეზოფილურ ტიპებად. ეს დაჯგუფება ასახავს შესწავლილ ტერიტორიაზე ადგილსამყოფელის ეკოლოგიური პირობებისა და ტყის მცენარეული საფარის თავისებურებებს.

მოხსენებაში განხილული იყო აგრეთვე ძირითადი, ანუ პირველადი, ტყის ტიპებისა და წარმოებული, მეორეული ან სახეცვლილი ტყის ტიპების გამიჯვნის საკითხი. კვლევის შედეგების მიხედვით, მუხნარების თანამედროვე მდგომარეობასა და სტრუქტურაზე გავლენას ახდენს როგორც ბუნებრივი გარემო პირობები, ისე სხვადასხვა ბუნებრივი და ანთროპოგენური ფაქტორი. შესაბამისად, ტყის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დომინანტი სახეობის განსაზღვრა, არამედ იმ ეკოლოგიური პირობებისა და განვითარების თავისებურებების გათვალისწინებაც, რომლებმაც კონკრეტული ტყის ტიპის ჩამოყალიბება განაპირობა.

მუხის ტყეების ტიპოლოგიური შესწავლა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ტყის მდგრადი მართვის თანამედროვე მიდგომების პირობებში. ტყის რესურსების ეფექტიანი მართვა მოითხოვს მათი მდგომარეობის, ეკოლოგიური თავისებურებებისა და განვითარების პოტენციალის სრულყოფილ შეფასებას. ამ თვალსაზრისით, ტიპოლოგიური კვლევები ავსებს ტყის ინვენტარიზაციისა და ტაქსაციის მონაცემებს და ხელს უწყობს მათ ეკოლოგიურ ინტერპრეტაციას.

ზ. ტიგინაშვილმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ტყის ტიპების გამოვლენა და მათი ადგილსამყოფელის პირობებთან დაკავშირება მნიშვნელოვანია ტყის მდგომარეობის შეფასების, ბუნებრივი განახლების პროცესებზე დაკვირვების, ტყის აღდგენის ღონისძიებების დაგეგმვისა და გრძელვადიანი მონიტორინგისათვის. ერთი და იმავე დომინანტი სახეობით წარმოდგენილი კორომების მართვისას შესაძლოა განსხვავებული მიდგომების გამოყენება გახდეს საჭირო, რადგან მათი ეკოლოგიური პირობები, სტრუქტურა და განახლების პოტენციალი ყოველთვის იდენტური არ არის.

ტიპოლოგიური მონაცემების გამოყენება საფუძველს ქმნის ტყის ეკოლოგიური მდგომარეობის დროში შესადარებლადაც. განმეორებითი დაკვირვებები შესაძლებელს გახდის შეფასდეს, როგორ იცვლება კორომის შემადგენლობა, ქვეტყე, ბალახოვანი საფარი და სხვა მახასიათებლები ბუნებრივი პროცესებისა თუ გარემოზე მოქმედი ფაქტორების გავლენით.

ამასთან, კვლევის შედეგების შიდა ქართლის მთელ რეგიონზე განზოგადება დამატებითი საველე კვლევების გარეშე მიზანშეწონილი არ არის. წარმოდგენილი მასალა უშუალოდ ხაშურის მუნიციპალიტეტში შესწავლილ მუხნარებს ეხება. შესაბამისად, რეგიონული სურათის სრულყოფილად წარმოსაჩენად მიზანშეწონილია კვლევის გაგრძელება შიდა ქართლის სხვა ტყიან ტერიტორიებზეც, მათ შორის თეძამის, ტანასა და ძამის ხეობებში.

მოხსენების მთავარი გზავნილი იყო, რომ ტყის მდგრადი მართვისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ მისი შემადგენლობისა და მარაგის აღრიცხვა, არამედ ეკოლოგიური თავისებურებებისა და განვითარების კანონზომიერებების გააზრებაც. სწორედ ამგვარი მიდგომა ქმნის საფუძველს ტყის რესურსების გონივრული მართვის, მათი ბუნებრივი პოტენციალის შენარჩუნებისა და მომავალი თაობებისთვის ტყის ეკოსისტემების მდგრადობის უზრუნველსაყოფად.

მოხსენების დასასრულს გაიმართა დისკუსია, რომელშიც აქტიურად ჩაებნენ როგორც მეცნიერები, ასევე სტუდენტებიც.

სხდომა შეაჯამა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის გარემოს დაცვისა და სატყეო საქმის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა ლაშა დოლიძემ. მან მადლობა გადაუხადა მომხსენებელსა და დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისთვის და აღნიშნა, რომ მსგავსი შეხვედრები ხელს უწყობს საქართველოს ბიოლოგიურ მრავალფეროვნებასთან დაკავშირებული აქტუალური საკითხების განხილვასა და მათი გადაჭრის გზების დასახვას.

გურჯაანის ღვინის ფესტივალი 2026

   მიმდინარე წელს, ფესტივალის 10 წლის იუბილე აღინიშნა და ტრადიციულად, გურჯაანში, ახტალის პარკში გაიმართა. საიუბილეო წლის მთავარი გზავნილი „თანამედროვე მემკვიდრეობა“ იყო, რომელიც 8000 წლიან ქართულ მეღვინეობასა და თაობებს შორის უწყვეტ კავშირს უსვამდა ხაზს.

       გურჯაანის ღვინის ფესტივალს  საქართველოს პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძე, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი დავით სონღულაშვილი  და მთავრობის წევრები დასწრნენ.

     „ვულოცავ გურჯაანის ღვინის ფესტივალს 10 წლის იუბილეს. წლების განმავლობაში ფესტივალი მნიშვნელოვან ტრადიციად ჩამოყალიბდა და ქართველი მეღვინეების, მევენახეებისა და მეწარმეებისთვის საკუთარი პროდუქციის წარმოჩენის, მომხმარებელთან შეხვედრისა და საქმიანი ურთიერთობების დამყარების მნიშვნელოვან სივრცედ იქცა. ეს ყველაფერი ხელს უწყობს მათი ბიზნესის განვითარებას. წელს, ფესტივალზე 500-ზე მეტი მეწარმეა წარმოდგენილი, რაც ღონისძიების მასშტაბურობასა და მნიშვნელობას კიდევ უფრო უსვამს ხაზს. ფესტივალი უამრავ ქართველ და უცხოელ სტუმარს მასპინძლობს და კახეთს შემოდგომის პერიოდში განსაკუთრებულ ხიბლს სძენს. ეს ღონისძიება კიდევ ერთხელ წარმოაჩენს რეგიონის სტუმართმასპინძლობის ტრადიციას და ხელს უწყობს ღვინის ტურიზმის განვითარებას, ქართული ღვინის კულტურის პოპულარიზაციასა და ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენას“, - განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.

     გურჯაანის ღვინის ფესტივალი ქართული ღვინის კულტურისა და ტრადიციების პოპულარიზაციას, მეღვინეობის განვითარებასა და ადგილობრივი მეწარმეების მხარდაჭერას ემსახურება. ღონისძიებამ სხვადასხვა რეგიონის მეღვინეები და ღვინის მწარმოებლები გააერთიანა და სტუმრებს ქართული ღვინის მრავალფეროვნების გაცნობის შესაძლებლობა მისცა.

      საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიიდან ღონისძიებაში მონაწილება მიიღეს აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა, აკადემიკოსმა გურამ ალექსიძემ და აკადემიის პრეზიდენტის მოადგილემ, აკადემიკოსმა ანატოლი გიორგაძემ.

  საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია გულითადად ულოცავს აკადემიის სურსათის უვნებლობისა და სასურსათო ტექნოლოგიის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანს, აკადემიკოს ზურაბ ცქიტიშვილს ფარიკაობაში

„სპორტის რაინდის“ წოდების მინიჭებას.

აკადემია ბატონ ზურაბს უსურვებს ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ სიცოცხლესა და წარმატებებს სამეცნიერო საქმიანობაში.

 ღრმად პატივცემულ აკადემიკოსებს —  ბატონ  რამაზ ხუროძეს,  ვლადიმერ პაპავას,  ლევან ჯაფარიძეს   და  რამაზ ხეცურიანს

         საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის და აგრარიკოს მეცნიერთა სახელით გულითადად გილოცვათ  თბილისის საპატიო მოქალაქის  წოდების მინიჭებას.

      ეს მნიშვნელოვანი აღიარება წარმოადგენს არა მხოლოდ თქვენი მრავალწლიანი სამეცნიერო, აკადემიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ღირსეულ შეფასებას, არამედ იმ განსაკუთრებული წვლილის დაფასებასაც, რომელიც თქვენ შეიტანეთ ქართული მეცნიერების, განათლებისა და საზოგადოებრივი აზრის განვითარებაში.

      თქვენი პროფესიული გზა, მეცნიერული ღვაწლი და ინტელექტუალური მემკვიდრეობა ქართული აკადემიური სივრცის მნიშვნელოვანი ნაწილია. თქვენი საქმიანობა არაერთი თაობისთვის ცოდნის, პროფესიონალიზმის, პასუხისმგებლობისა და ქვეყნის სამსახურის მაგალითს წარმოადგენს.

          თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობის მატარებელია, რადგან იგი გამოხატავს დედაქალაქისა და საზოგადოების პატივისცემას იმ ადამიანებისადმი, რომელთა მოღვაწეობამ მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა ჩვენი ქვეყნის კულტურულ, სამეცნიერო და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

     გისურვებთ ჯანმრთელობას, ხანგრძლივ შემოქმედებით სიცოცხლეს, ახალ სამეცნიერო წარმატებებსა და ნაყოფიერ მოღვაწეობას საქართველოსა და ქართული მეცნიერების საკეთილდღეოდ.

      დაე, თქვენი მრავალწლიანი გამოცდილება, ცოდნა და აკადემიური მემკვიდრეობა მომავალ თაობებს კვლავაც ღირსეული მაგალითისა და შთაგონების წყაროდ დარჩენოდეს.

       კიდევ ერთხელ გულითადად გილოცავთ ამ დამსახურებულ და საპატიო აღიარებას!

       საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემია

        საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში მიდინარე წლის 29 სექტემბერს აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების ორგანიზებით გაიმართა მრგვალი მაგიდა, რომელიც მიეძღვნა გამოჩენილი ქართველი მეცნიერის, გენეტიკოს-სელექციონერის, ბოტანიკოსის, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორის, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტის, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებლისა და აკადემიკოსის ლეონარდე დეკაპრელევიჩის დაბადებიდან 140 წლისთავს.

მრგვალ მაგიდას ესწრებოდნენ: აკადემიის მთავარი აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი ალექსანდრე დიდებულიძე, აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, აკადემიკოსი გოგოლა მარგველაშვილი, აკადემიკოსები: როლანდ კოპალიანი, ზაურ ჩანქსელიანი, წევრ-კორესპონდენტი გიზო გოგიჩაიშვილი, მეცნიერებათა განყოფილებების სწავლული მდივნები, დოქტორები: მაია ფეიქრიშვილი და გიორგი ღამბაშიძე, წამყვანი სპეციალისტები: ქეთევან ჭიპაშვილი, ლარისა ჩაიკა და მარიამ მოსაშვილი. მრგვალ მაგიდას ასევე ესწრებოდნენ მოწვეული სტუმრები: სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი ცოტნე სამადაშვილი და დოქტორი გოჩა წერეთელი.

მრგვალი მაგიდა გახსნა აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა გოგოლა მარგველაშვილმა. მანვე გააკეთა ფართო მოხსენება ლეონარდე დეკაპრელევიჩის ცხოვრებასა და სამეცნიერო მოღვაწეობაზე. მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ განუზომელია ლ. დეკაპრელევიჩის ღვაწლი ქვეყნის აგრარული მეცნიერების განვითარებაში, ხაზი გაუსვა მის საქმიანობას მცენარეთა გენეტიკის, სელექციის, მემინდვრეობის, თესლწარმოების, კულტურულ მცენარეთა შესწავლის მიმართულებით. განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ლ. დეკაპრელევიჩის ღვაწლზე ქართული ხორბლის ენდემური სახეობების შესწავლისა და მათი მნიშვნელობის წარმოჩენის საქმეში, მის კვლევებზე, რომლებიც მოიცავდა მათი ბიოლოგიური და სამეურნეო თავისებურებების შესწავლასა და აღწერას. ლ. დეკაპრელევიჩის დამსახურებით ქართული ხორბალი საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებამ გაიცნო, რითაც მნიშვნელოვანი საფუძველი შეიქმნა ქართული ხორბლის გენეტიკური რესურსების მსოფლიო მნიშვნელობის ობიექტად აღიარებისთვის. ნიკოლოზ ვავილოვთან და პეტრე ჟუკოვსკისთან ერთად მან მეცნიერულად დაასაბუთა, რომ საქართველო ხორბლის წარმოშობის ერთ-ერთი მთავარი მსოფლიო კერაა.

ლ. დეკაპრელევიჩს მიღებული ჰქონდა რვა საავტორო მოწმობა.   იყო ნიკოლოზ ვავილოვის სახელობის პრემიის ერთ-ერთი პირველი ლაურეატი. იგი ასევე იყო საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, დაჯილდოებული ორი ლენინის ორდენით, სხვა სახელმწიფო ჯილდოებითა და მედლებით.

ქალბატონი გოგოლა მოხსენებაში ასევე შეეხო ლ. დეკაპრელევიჩის საზოგადოებრივ საქმიანობას. აღინიშნა, რომ მისი დამსახურებით დაარსდა საქართველოს ცენტრალური სასელექციო სადგური, რომლის პირველი დირექტორიც თავად იყო. იგი წლების განმავლობაში გახლდათ საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ლექტორი, ხელმძღვანელობდა ამავე ინსტიტუტის გენეტიკა-სელექციის კათედრას. მისი ხელმძღვანელობით აღიზარდა მეცნიერთა და სპეციალისტთა არაერთი თაობა და სხვ.

მრგვალ მაგიდაზე ლ. დეკაპრელივიჩზე მოგონებით გამოვიდა სოფლის მეურნეობის დოქტორი ცოტნე სამადაშვილი. ბატონმა ცოტნემ აღნიშნა, რომ მას  დიდი პატივი და ბედნიერება ხვდა წილად ყოფილიყო ლ. დეკაპრელევიჩის სტუდენტი. გაიხსენა მასთან გატარებული წლები და მისი მეგობრული, კეთილგანწყობილი, მამა-შვილური  დამოკიდებულება ახალგაზრდების მიმართ. ისაუბრა ლ. დეკაპრელევიჩის პროფესიონალიზმსა და არჩეული საქმიანობისადმი სიყვარულზე. მომხსენებლის თქმით, ასაკში შესულიც კი ლ. დეკაპრელევიჩი არ იზარებდა შემოევლო ნათესები, ხორბალი იქნებოდა ეს თუ სხვა კულტურა, გულდასმით დათვალიერებინა ისინი და დაკვირდებოდა მათ ზრდა-განვითარებას. ბატონმა ცოტნემ ასევე აღნიშნა ლ. დეკაპრელევიჩის დიდი წვლილი ადგილობრივი ქართული ხორბლის ჯიშების გამოყვანაში.

მრგვალი მაგიდის დასასრულს გაიმართა დისკუსია, რომელშიც მონაწილეობდნენ აკადემიკოსები: ალექსანდრე დიდებულიძე და როლანდ კოპალიანი, წევრ-კორესპონდენტი გიზო გოგიჩაიშვილი და დოქტორი გოჩა წერეთელი. მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ ლ. დეკაპრელევიჩს პირადად არ იცნობდნენ, მის შესახებ ბევრი რამ ჰქონდათ მოსმენილი წინა თაობებისა და მისი ყოფილი სტუდენტებისგან. მათი შეფასებით, ლ. დეკაპრელევიჩი იყო გამორჩეული მეცნიერი და მაღალი ადამიანური თვისებებით დაჯილდოებული პიროვნება.

            მრგვალი მაგიდის მუშაობა შეაჯამა აგრონომიულ მეცნიერებათა განყოფილების  აკადემიკოს-მდივანმა, აკადემიკოსმა გოგოლა მარგველაშვილმა. მან მადლობა გადაუხადა დამსწრე საზოგადოებას მობრძანებისთვის და მრგვალი მაგიდის მუშაობაში აქტიური მონაწილეობისათვის.

          მიმდინარე წლის 23 სექტემბერს საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაში შედგა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული აგრარული ინოვაციების კომისიის სხდომა, რომელზეც აუდიტორიის წინაშე მოხსენებით თემაზე: „ელექტრიფიცირებული სატრანსპორტო-ტექნოლოგიური კომპლექსი სამთო პირობებში განლაგებული სასოფლო-სამეურნეო ფერმებისთვის“ წარსდგა ელიზბარ ერისთავის სახელობის ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრის დირექტორის მოადგილე, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ნუგზარ ბერიძე.

მომხსენებელმა აღნიშნა, რომ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების მნიშვნელოვანი ნაწილი სამთო პირობებშია განლაგებული. ისინი გამოირჩევა რთული რელიეფით (ციცაბო ფერდობები, მცირეკონტურიანი, დასერილ-დანაწევრებული ნაკვეთები და ა. შ.) და ზღვის დონიდან დიდ სიმაღლეზე მდებარეობით, რაც ამცირებს სასოფლო-სამეურნეო წარმოების პროდუქტიულობას და ართულებს სამუშაო პირობებს. მიუხედავად ამისა, სამთო მიწათმოქმედების განვითარება უალტერნატივოა, რადგან იგი ხელს უწყობს მოსახლეობის დასაქმებასა და ადგილზე დამაგრებას. გარდა ამისა, უკანასკნელ პერიოდში მზარდი პოპულარობით სარგებლობს აგროტურიზმი, რაც ხელს უწყობს ადგილზე წარმოებული ეკოლოგიურად სუფთა, მაღალხარისხიანი პროდუქციის მოხმარებასაც.

პროფესორ ნუგზარ ბერიძის აზრით, სამთო რეგიონების სამეურნეო პოტენციალის რაციონალურად გამოყენების საფუძველი სამთო მიწათმოქმედების ტექნოლოგიური გარდაქმნაა, რაც ჯერ საწყის ეტაპზეა. ამ განვითარების ერთ-ერთ ელემენტად უნდა განიხილებოდეს მონორელსური ტრანსპორტი, რომელიც წარმოადგენს ციცაბო ფერდობებზე (ფერდობების დახრის კუთხე ≥20°), მათ შორის, ტერასებზე, განლაგებული ინტენსიური კულტურებისთვის, როგორებიცაა ხეხილი, ვაზი, ციტრუსოვანი კულტურები და ა. შ., შიდასატრანსპორტო საშუალებას (მოკრეფილი მოსავლის ტრანსპორტირება გარე ლოჯისტიკურ პლატფორმებამდე, ანასხლავი მასების გამოტანა, სასუქებისა და პესტიციდების, ასევე ნიადაგის დამამუშავებელი, შემასხურებელი, გამფრქვევი იარაღებისა და მოწყობილობების ტერასებამდე მიტანა და მათი ენერგოუზრუნველყოფა — საწვავის, საკაბელო კვების ან დამუხტვის სერვისის მიწოდება).

შესაბამისად, სამთო მიწათმოქმედებაში ციცაბო ფერდობებზე განთავსებული მრავალწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოვლა-მოყვანის ტექნოლოგიის ენერგეტიკული გარდაქმნისათვის აუცილებელია არსებული შიგაწვის ძრავაზე მომუშავე მონორელსური ტრანსპორტის ელექტრიფიკაცია, მკვებავი ძაბვის უსაფრთხო დონისა და სახეობის შერჩევით, ტენიან გარემოში ადამიანებსა და ცხოველებთან შესაძლო კონტაქტის გათვალისწინებით. მონორელსური ტრანსპორტის როგორც ევროპულ, ასევე იაპონურ და ჩინურ მოდელებს აქვთ ელექტრული მოდიფიკაციები აკუმულატორული კვებითა და ელექტროამძრავით, თუმცა აგროტექნოლოგიური კუთხით ძირითადად გამოიყენება შიგაწვის ამძრავი და აგრეთვე აკუმულატორული კვების ელექტროამძრავი, რომლებიც ნაკლებად საიმედოა და მოსახერხებელი ინტენსიური ოპერირების პირობებში.

საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში, სამთო სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ელექტრიფიცირებული მონორელსური ტრანსპორტის შესაქმნელად სამუშაოები დაიწყო 1984 წელს (აკად. ვ. მეტრეველი, პროფ. ნ. ბერიძე, დოქტ. ნ. ბუაჩიძე) და მიმდინარეობდა 2010 წლამდე. დამუშავებულია ოთხი მოდიფიკაციის სატრანსპორტო საშუალება: იაპონური MR-10-ისა და სამამულო МРТ-1-ის ბაზაზე შექმნილი მოდელები და ორი ორიგინალური კონსტრუქცია — ЭМТ-1 და ЭМТ-2. კონსტრუქციული დახვეწა მიმდინარეობდა ენერგეტიკული და საექსპლუატაციო მაჩვენებლების გაუმჯობესების მიმართულებით. მიღებულია ერთი საავტორო მოწმობა და საქართველოს სამი პატენტი, დაცული იქნა ერთი საკანდიდატო და ერთი სადოქტორო დისერტაცია, მოპოვებულ იქნა რუსთაველის სახელობის სამეცნიერო ფონდის საგრანტო დაფინანსება. კვლევის შედეგები ასახულია 30-მდე სამეცნიერო ნაშრომში და განხილული იქნა მრავალ სამეცნიერო კონფერენციაზე.

მოხსენების შემდეგ გაიმართა დისკუსია, რომელშიც მონაწილეობდნენ აკადემიკოსები: გურამ ალექსიძე, ნოდარ ჭითანავა, ალექსანდრე დიდებულიძე; პროფესორები: ოთარ ქარჩავა, ნუგზარ ებანოიძე, ლალი ელანიძე; დოქტორი გოჩა ცოფურაშვილი და მეწარმე ა. ბიწაძე.

კომისიამ ერთხმად მიიღო დადგენილება საწარმოს შექმნის თაობაზე, რომელიც საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მონორელსური ტრანსპორტის მწარმოებლის წარმომადგენელი გახდება, უზრუნველყოფს მისი პროდუქციის გასაღებას და საპროექტო, სამონტაჟო და ტექნიკური სერვისების განხორციელებას. აღნიშნულ საქმიანობასთან ერთად, საწარმო ჩართული იქნება სასწავლო-კვლევით პროცესში და ექნება ლაბორატორია, სადაც სტუდენტები შეისწავლიან და პრაქტიკულად განახორციელებენ პროექტირებისა და მონტაჟის სამუშაოებს. სამუშაოები დაფუძნებული იქნება ადრე განხორციელებული კვლევების შემდგომ განვითარებაზე, მათ შორის, ელექტრიფიცირებული მონორელსური და გლუვრელსიანი კონსტრუქციების სრულყოფაზე, სამთო და რთულ რელიეფურ პირობებში განთავსებული მრავალწლიანი ნარგავების მოვლა-მოყვანის სამუშაოებისათვის განკუთვნილი ელექტრიფიცირებული ხელის იარაღებისა და მთლიანად სატრანსპორტო-ტექნოლოგიური კომპლექსის ელექტრომომარაგებისა და ავტომატიზაციის სისტემის დამუშავებაზე და ა. შ.